خواناسازی فضا های معماری قلعه نهبندان در فصل جدید کاوش ها

به گزارش  خبرگزاری صدا و سیما قلعه نهبندان یکی از شاخص ترین استحکامات دفاعی دوران تاریخی و اسلامی در منطقه است که به دلیل موقعیت راهبردی، وسعت و ویژگی های معماری، اهمیت ویژه ای دارد. این قلعه با پلانی تقریباً دایره ای ـ بیضوی، حدود 141 در 146 متر وسعت دارد و بقایای برج ها، بارو و بخش هایی از ساختارهای داخلی آن همچنان قابل مشاهده است.

در فصل جدید کاوش، در بخش شمالی قلعه و در نزدیکی ارگ، یک ترانشه کاوش شده بقایای فضاهای معماری با استفاده از خشت، آجر، چینه و ملات گل شناسایی شد. همچنین قطعات گچ، آجرهای سالم و بقایای آجر فرش در یکی از فضاها به دست آمد.

وجود بقایای خاکستر و اجاق در فضای آجرفرش شده، احتمال کاربری آن به عنوان آشپزخانه را مطرح کرده است.

بررسی های انجام شده نشان می دهد این محدوده دست کم دارای دو فاز معماری است؛ فاز نخست به دوره متأخر اسلامی و فاز دوم، که بخش عمده ساختارهای شناسایی شده را دربرمی گیرد، به قرون میانی اسلامی تعلق دارد.

از مهم ترین یافته های فرهنگی این فصل، مجموعه قابل توجهی از سفالینه های دوره های تاریخی و اسلامی است. این سفال ها شامل نمونه های ساده و منقوش و گونه هایی مانند سفال شیاردار، داغدار، نیشابور، آبی و سفید، قلم مشکی و فیروزه ای است. تنوع تزئینات شامل نقوش کنده، فشاری، افزوده، قالبی، نقاشی شده و تزئینات گل اُخرا نیز در میان یافته ها مشاهده شده است.

بررسی تطبیقی سفالینه ها نشان دهنده پیوندهای فرهنگی و تعاملات منطقه ای قلعه نهبندان با سایر محوطه های ایران و سرزمین های همجوار است. همچنین با توجه به شواهد تاریخی، منطقه نهبندان تا سده های میانی اسلامی در حوزه جغرافیایی سیستان قرار داشته و سفالینه های تاریخی آن با این حوزه شباهت های قابل توجهی دارند.

باستان شناسان تأکید دارند که کاوش های گسترده تر و عمیق تر در فصل های آینده می تواند به تفکیک دقیق تر فازهای معماری، شناخت توالی استقرار و بازسازی روند تحولات تاریخی قلعه نهبندان کمک کند. قلعه نهبندان در 15 تیر 1376 با شماره 1934 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.